Het valt op dat er de afgelopen dertig jaar veel nieuwe functies zijn ontstaan. De voortschrijdende technologie en de toenemende complexiteit van onze samenleving creëren nieuwe banen. De keerzijde van die medaille is dat er ook werk verdwijnt, want veel werk kan worden geautomatiseerd en oude functies raken overbodig. Door de invoering van het elektriciteitsnet is inmiddels de lantarenopsteker uit ons straatbeeld verdwenen.

Die veranderende samenleving gaat ook op een andere manier om met informatie. Consumenten hebben veel meer vrije tijd dan voorheen (We werken gemiddeld 30 uur per week, dus we hebben 134 uur over voor andere zaken) en die tijd zetten ze in om zelf deskundig te worden op vele gebieden. De reisbranche, de verzekeringsbranche, de banksector en de evenementenbranche hebben het al meegemaakt; door het toenemende “doe-het-zelf” gedrag van klanten gaat daar arbeid verloren.

Soms wijzigt de inhoud van een functie. Zo heeft de banksector de afgelopen jaren veel commercieel talent aangetrokken om klanten te binden en worden die functies, onder druk van de compliancetaken die de sector zich oplegt, steeds meer intern gericht. Warempel een uitdaging voor account-managers met een extern gerichte houding. Ze worden er vaak niet gelukkiger van. Ik zie in onze werving en selectiepraktijk dan ook evenveel vragen om nieuwe bankmedewerkers als kandidaten die een nieuwe positie zoeken.

Wie is hier nu eigenlijk probleemeigenaar? We zien dat de werknemers nog niet allemaal gewend zijn aan hun nieuwe rol, waarin een baan niet voor eeuwig is. Ze zijn er doodgewoon niet voor opgeleid. In Silicon Valley wordt dat onderkend door sinds een paar jaar al vanaf de lagere school het vak “ondernemerschap” in het curriculum mee te nemen. Dat bewustzijn zou, wat mij betreft, ook tot de Nederlandse beleidsmakers door mogen dringen.

Op de korte termijn ligt de bal bij de werknemer. Uw baan is niet voor eeuwig en uw opleiding niet voldoende om u tot uw zeventigste (wen er maar vast aan) voldoende inkomen en vastigheid te geven. Het biedt u ook een kans, want de wereld staat weer voor u open. Ouder en wijzer dan aan het begin van uw loopbaan kunt u nog een keer opnieuw beginnen. Als u het zo bekijkt is de ontdekking van de elektriciteit voor u een grotere kans dan een bedreiging.